Chất giọng được coi là ADN của mỗi người, vì nó không giống nhau. Trên thực tế có rất nhiều người có chất giọng khá giống nhau về màu sắc, nhưng nghe kỹ vẫn sẽ thấy khác. Có người giọng mỏng, có người giọng dày, người thì khàn nhẹ, người lại sáng và vang. Đó là một phần tự nhiên, trời cho.
Nhưng chúng ta cần hiểu cho rõ một chuyện: chất giọng khác với tiếng nói.
Một người có thể sở hữu màu giọng rất đẹp; trầm, dày, ấm. Nhưng khi nói ra lại chưa rõ chữ, phát âm còn sai, nghe là biết dân vùng nào, thậm chí nói nhanh quá thành ra nuốt chữ. Vậy nên mới có bộ môn luyện giọng nói. Luyện không phải để biến mình thành người khác, mà để khai thác tối đa chất giọng mình đang có, làm cho tiếng nói nghe sang hơn, cuốn hơn, có lực hơn. Nhất là với những ai làm truyền thông, bán hàng, đào tạo, giải trí hay làm nội dung mạng xã hội, giọng nói gần như là “cần câu cơm”.
Muốn có giọng trầm ấm, trước hết phải hiểu rằng trầm không phải là cố nói nhỏ lại, càng không phải ráng đè giọng xuống cho khàn đi. Làm vậy chỉ tổ hư dây thanh. Giọng trầm đúng nghĩa là giọng có nền hơi vững, âm thanh phát ra đầy đặn, không mỏng, không chói.
Cái gốc rễ nằm ở hơi thở.
Nhiều người Toàn thấy nói bằng ngực trên, nghĩa là thở nông. Hơi chưa đủ đã nói, thành ra tiếng bị mỏng và gấp. Muốn sửa, phải tập thở bụng, thở bằng cơ hoành. Hít vô bằng mũi miệng, bụng phình ra. Thở ra từ từ bằng miệng, bụng xẹp lại. Mỗi ngày dành 5-10 phút tập thôi, nhưng tập đều. Khi nói chuyện, giữ cảm giác hơi đi từ bụng lên, thay vì đẩy từ cổ họng. Chỉ cần đổi cách thở, giọng đã khác liền.
Tiếp theo là điểm đặt giọng. Nhiều người nói toàn đặt ở cổ họng, nghe chói và mỏng. Muốn giọng dày hơn, phải đưa âm thanh xuống thấp hơn, cảm nhận độ rung ở vùng ngực. Có thể tập bằng cách ngân nhẹ “hmmmm” như đang suy nghĩ hay đồng ý. Nếu thấy ngực rung nhẹ là đúng hướng. Sau đó thử nói câu bình thường nhưng giữ cảm giác rung đó. Lâu ngày, cơ thể sẽ quen với cách phát âm này.
Giọng ấm còn nằm ở khẩu hình. Chúng ta hay có thói quen nói nhanh, nói dính chữ. Nghe thân tình đó, nhưng nếu làm việc chuyên nghiệp thì phải chỉnh lại chút. Khi nói, mở miệng rõ, phát âm tròn vành rõ chữ. Đừng mím môi, đừng siết hàm. Nói chậm lại khoảng 10-15% so với bình thường. Tin Toàn đi, chậm lại một chút thôi, giọng tự nhiên sẽ nghe đĩnh đạc hơn.
Một yếu tố nữa là nhịp điệu. Giọng trầm mà nói đều đều thì cũng không cuốn. Phải biết nhấn nhá. Chữ nào quan trọng thì nhấn nhẹ, câu nào cần suy nghĩ thì ngắt một nhịp. Khoảng dừng nhỏ xíu thôi, nhưng tạo cảm giác người nói có chiều sâu, có suy nghĩ. Nhiều khi cái “ngắt” còn có sức nặng hơn cả lời nói.
Ngoài kỹ thuật, còn chuyện chăm sóc dây thanh. Uống đủ nước. Ngủ đủ giấc. Hạn chế la hét. Đang khàn thì nghỉ, đừng cố. Cà phê, rượu bia nhiều quá cũng làm khô cổ họng. Dây thanh cũng như cơ bắp, xài nhiều mà không chăm là xuống cấp liền.
Nói thêm cho rõ: không phải ai cũng biến thành giọng “xướng ngôn viên” được. Cơ địa mỗi người khác nhau. Nhưng ai cũng có thể làm cho giọng mình nghe dày hơn, ấm hơn, sang hơn và có lực hơn. Quan trọng là kiên trì và tập đúng cách.
Giọng nói là thương hiệu cá nhân. Người ta chưa kịp nhìn mặt, đã nghe tiếng mình trước rồi. Một giọng nói vững vàng, ấm áp, rõ ràng sẽ tạo cảm giác tin cậy. Trong công việc, điều đó quý lắm.
Vậy nên, nếu thật sự muốn có giọng trầm ấm, đừng tìm cách “đè giọng”, mà hãy luyện hơi thở, chỉnh điểm đặt âm, mở khẩu hình và rèn nhịp điệu. Làm đều đặn một thời gian, tự nhiên bạn sẽ thấy tiếng mình khác đi. Không cần màu mè, chỉ cần đúng kỹ thuật và kiên trì.
Giọng nói không chỉ là âm thanh. Nó là năng lượng, là thần thái, là bản lĩnh của người nói. Mình chỉnh được giọng, cũng là chỉnh lại cách mình xuất hiện trước người khác. Và đó mới là điều quan trọng.