Nhiều anh khi nghe người khác nhận xét “nói nhỏ quá”, “giọng yếu quá”, “nghe không có lực” thì dễ chạnh lòng. Nhất là với đàn ông, mấy chữ như “yếu”, “thiếu nội lực”, “không nam tính” đôi khi làm người ta hiểu lầm theo hướng rất nhạy cảm.

Nhưng dưới góc nhìn luyện giọng, đàn ông nói nhỏ thiếu nội lực không có nghĩa là yếu sinh lý, cũng không nên quy chụp là yếu bản lĩnh. Phần lớn trường hợp, vấn đề nằm ở cách dùng hơi, thói quen nói, tình trạng cơ thể, tâm thế giao tiếp và cách phối hợp giữa hơi thở, dây thanh, khẩu hình, vị trí âm thanh.

Nói đơn giản hơn, một người có thể có chất giọng không quá dày, nhưng tiếng nói vẫn rõ ràng, chắc, có điểm tựa và tạo cảm giác tin cậy. Ngược lại, có người chất giọng vốn không mỏng, nhưng vì nói thiếu hơi, khẩu hình khép, âm thanh đặt chưa đúng chỗ, nên tiếng nói nghe mờ, hụt, thiếu lực.

Đàn ông nói nhỏ thiếu nội lực thường đến từ đâu?

Trong quá trình dạy luyện giọng, tôi gặp khá nhiều anh có chung một cảm giác: trong đầu biết mình muốn nói gì, nhưng khi phát ra thì tiếng nói không đủ mạnh. Nói trong nhóm đông bị chìm. Nói với khách hàng thì thiếu độ chắc. Nói trong cuộc họp thì dễ bị người khác lấn tiếng.

Có người nghĩ do mình sinh ra giọng vậy rồi, không đổi được. Có người lại nghĩ do mình thiếu tự tin nên nói nhỏ. Hai điều đó có phần đúng, nhưng chưa đủ.

Tiếng nói là kết quả của nhiều phần phối hợp với nhau. Hơi thở đưa năng lượng lên. Dây thanh tạo âm. Khẩu hình giúp âm rõ. Vị trí âm thanh làm tiếng nói có độ vang và điểm tựa. Còn tâm thế giao tiếp quyết định mình dám đưa tiếng nói ra tới đâu.

Khi một trong những phần này chưa ổn, tiếng nói sẽ bị ảnh hưởng. Thành ra, thay vì vội dán nhãn “yếu”, mình nên nhìn nó như một kỹ năng đang thiếu rèn luyện.

Không đủ hơi làm tiếng nói dễ bị hụt và mỏng

Một nguyên nhân rất thường gặp là hơi chưa đủ. Nhiều người nói bằng hơi ngực, thở nông, lấy hơi gấp, hoặc vừa nói vừa giữ căng ở vai, cổ, hàm. Lúc đó tiếng nói dễ bị đẩy ra bằng lực cổ chứ không phải bằng luồng hơi ổn định.

Khi hơi không đều, tiếng nói nghe dễ hụt ở cuối câu. Câu đầu còn rõ, nhưng càng nói càng nhỏ. Người nghe có cảm giác người nói thiếu sức, thiếu sự chắc chắn, dù thật ra vấn đề có thể chỉ là cách lấy hơi và giữ hơi chưa tốt.

Trong luyện giọng, hơi bụng không phải để làm giọng “gồng” lên. Hơi bụng giúp tiếng nói có nền. Khi biết lấy hơi chậm, thoải mái, không nhấc vai, không hít quá gấp, cơ thể sẽ có đủ khoảng thở để đưa âm ra ngoài. Tiếng nói nhờ vậy rõ hơn, ổn định hơn và ít bị đuối.

Thói quen sống cũng làm giọng nói nhỏ lại

Không phải ai nói nhỏ cũng do thiếu tự tin. Có nhiều anh lớn lên trong môi trường ít được nói lớn. Trong nhà quen nói nhỏ. Đi học sợ bị chú ý. Đi làm lâu trong môi trường cần giữ ý, giữ tiếng, thành ra giọng nói tự động thu lại.

Lâu ngày, cơ thể quen với một mức âm lượng thấp. Miệng mở vừa đủ. Hơi đưa ra vừa đủ. Âm thanh chỉ đi tới khoảng gần, không đi xa. Khi cần nói trong không gian rộng hơn, người đó sẽ thấy khó nâng tiếng nói lên mà vẫn tự nhiên.

Đây là điểm tôi hay nhắc học viên: mình không chỉ luyện giọng, mình còn luyện lại thói quen sử dụng tiếng nói. Có người không hề thiếu năng lực, không hề thiếu suy nghĩ, nhưng vì tiếng nói quá nhỏ nên người khác không cảm nhận được sự vững vàng bên trong.

Cơ thể chưa khỏe thì tiếng nói cũng bị ảnh hưởng

Tiếng nói gắn rất sát với cơ thể. Khi ngủ thiếu, căng thẳng kéo dài, cơ thể mệt, cổ họng khô, hoặc tinh thần xuống, tiếng nói cũng sẽ xuống theo. Lúc đó âm dễ bị mỏng, hơi ngắn, nhịp nói thiếu sinh khí.

Với nam giới, đôi khi xã hội hay đòi hỏi phải mạnh, phải chắc, phải nói ra là có uy. Nhưng cơ thể không khỏe thì tiếng nói khó mà đầy được. Một chất giọng muốn dày, ấm, vang hơn cần có nền hơi và cơ thể tương đối ổn. Còn tiếng nói muốn rõ ràng, dễ nghe, có nội lực thì cần thêm sự thư giãn và tâm thế giao tiếp vững.

Vì vậy, khi luyện giọng, không nên chỉ chăm chăm “nói to lên”. Nói to mà cổ bị gồng, hơi bị ép, âm thanh bị chói thì người nghe vẫn không thấy dễ chịu. Cái cần luyện là nói có nền, có đường hơi, có vị trí âm thanh và có cảm giác làm chủ.

Chất giọng và tiếng nói là hai chuyện cần tách riêng

Nhiều người hay gom chung “giọng” và “tiếng nói” thành một. Nhưng khi luyện, mình nên tách ra cho rõ.

Chất giọng là màu giọng tự nhiên của một người: dày, mỏng, ấm, vang, khàn, nhẹ, nặng. Đây là phần có liên quan tới cơ địa, cấu trúc thanh quản, thói quen dùng giọng và quá trình rèn luyện.

Còn tiếng nói là cách âm thanh đi ra và tạo cảm nhận cho người nghe: rõ ràng, trong, chói, chua chát, dễ nghe, bị mờ, bị hụt, thiếu điểm tựa, có nội lực.

Một người đàn ông có chất giọng hơi mỏng không có nghĩa là tiếng nói phải yếu. Nếu biết dùng hơi, mở khẩu hình, đặt âm đúng vị trí và nói có điểm tựa, tiếng nói vẫn có thể rõ, chắc và tạo cảm giác tin cậy.

Ngược lại, một chất giọng vốn dày nhưng nói sai cách vẫn có thể làm tiếng nói bị nặng, tối, đục hoặc thiếu linh hoạt.

Thiếu tự tin làm tiếng nói tự thu lại

Tâm thế giao tiếp ảnh hưởng rất nhiều tới âm lượng và độ rõ của tiếng nói. Khi một người sợ sai, sợ bị đánh giá, sợ làm phiền, hoặc quen nhường phần nói cho người khác, tiếng nói thường tự động nhỏ lại.

Lúc đó không chỉ âm lượng nhỏ, mà năng lượng trong câu nói cũng giảm. Mắt ít nhìn thẳng. Câu nói dễ bị nuốt chữ. Cuối câu hay rơi xuống. Người nghe có thể cảm giác người nói không chắc, dù nội dung bên trong rất ổn.

Trong lớp luyện giọng, tôi thường không ép học viên phải “tự tin lên” một cách chung chung. Tự tin không phải cứ nói là có. Tự tin đến từ việc cơ thể biết cách tạo âm, tai nghe được tiếng nói của mình rõ hơn, và mình cảm thấy kiểm soát được câu nói. Khi kỹ thuật tốt hơn, tâm thế cũng dễ vững hơn.

Luyện giọng nam không phải là làm giọng trầm giả

Nhiều anh khi muốn nói có nội lực thường cố ép giọng trầm xuống. Cách này nghe có vẻ nam tính trong vài câu đầu, nhưng nếu ép lâu sẽ dễ mệt cổ, bí âm, thậm chí làm tiếng nói nặng và thiếu tự nhiên.

Luyện giọng nam không phải là làm cho ai cũng có một kiểu giọng thật trầm. Mục tiêu đúng hơn là giúp người học tìm được vùng âm thoải mái, có hơi đỡ phía dưới, khẩu hình rõ, âm thanh ra phía trước hơn và câu nói có điểm tựa.

Khi đó, chất giọng có thể dần đầy hơn, ấm hơn, vang hơn theo khả năng tự nhiên của từng người. Còn tiếng nói sẽ rõ ràng hơn, chắc hơn, dễ nghe hơn và có nội lực hơn trong giao tiếp hằng ngày.

Có thể cải thiện bằng cách nào?

Để tiếng nói bớt nhỏ và có lực hơn, trước hết cần tập lại hơi. Khi lấy hơi, nên để hơi đi xuống vùng bụng một cách chậm, thoải mái, không kéo vai lên, không hít gấp. Hơi vào đủ thì câu nói mới có nền để đi ra.

Sau đó là khẩu hình. Nhiều người nói nhỏ vì miệng mở quá ít, âm bị giữ trong miệng, chữ không thoát ra ngoài. Khi khẩu hình mở vừa đủ, phụ âm và nguyên âm rõ hơn, tiếng nói tự nhiên sáng và dễ nghe hơn.

Tiếp theo là vị trí âm thanh. Nếu âm cứ kẹt ở cổ, người nói sẽ nhanh mệt và tiếng nghe bí. Khi âm thanh được đưa ra phía trước hơn, tiếng nói có độ vang, có đường đi và không cần gồng quá nhiều.

Cuối cùng là tập nói có điểm tựa. Mỗi câu nói cần có ý chính, có nhịp ngưng nghỉ, có điểm nhấn. Nói không phải chỉ là phát âm ra chữ, mà là đưa suy nghĩ của mình tới người nghe một cách rõ ràng.

Khi nào nên đi kiểm tra thêm?

Nếu tiếng nói nhỏ chỉ là thói quen lâu năm, luyện đúng thường sẽ cải thiện dần. Nhưng nếu có các dấu hiệu như khàn kéo dài, đau rát họng thường xuyên, mất tiếng, hụt hơi bất thường, hoặc giọng thay đổi rõ mà không biết nguyên nhân, nên đi kiểm tra với bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng hoặc thanh học.

Luyện giọng là để giúp mình dùng tiếng nói tốt hơn, không thay thế cho việc kiểm tra sức khỏe khi có dấu hiệu bất thường. Cơ thể khỏe, hơi ổn, cổ họng ổn thì quá trình luyện cũng an toàn và hiệu quả hơn.

Kết luận: nói nhỏ không phải là yếu, mà là tiếng nói đang cần được rèn

Đàn ông nói nhỏ thiếu nội lực không nên bị hiểu vội là yếu. Trong rất nhiều trường hợp, đó là kết quả của hơi thở chưa đủ, thói quen nói nhỏ, cơ thể chưa khỏe, khẩu hình chưa mở, vị trí âm thanh chưa ổn và tâm thế giao tiếp chưa vững.

Tin tốt là tiếng nói có thể luyện được. Khi tập đúng và duy trì đều, chất giọng có thể dần đầy hơn trong giới hạn tự nhiên của mỗi người. Quan trọng hơn, tiếng nói sẽ rõ ràng hơn, chắc hơn, dễ nghe hơn và có nội lực hơn.

Với tôi, luyện giọng không phải để biến một người thành ai khác. Luyện giọng là giúp người đó nghe lại được tiếng nói thật của mình, nhưng rõ hơn, vững hơn và đủ sức hiện diện trong cuộc sống.

FAQ

Đàn ông nói nhỏ có phải do yếu sinh lý không?

Không thể kết luận như vậy. Nói nhỏ thường liên quan nhiều hơn tới hơi thở, thói quen nói, sức khỏe, tâm thế giao tiếp và kỹ thuật dùng giọng.

Chất giọng mỏng có luyện thành dày được không?

Có thể cải thiện độ đầy, độ vang và độ ấm ở một mức phù hợp với cơ địa. Nhưng không nên ép giọng thành một màu không tự nhiên.

Tiếng nói thiếu nội lực nên bắt đầu từ đâu?

Nên bắt đầu từ hơi thở, khẩu hình, vị trí âm thanh và cách nói có điểm tựa. Khi nền kỹ thuật ổn hơn, tiếng nói sẽ rõ và vững hơn.