Tiếng Việt của mình vốn giàu và đẹp. Trong tiếng Việt có tiếng Nôm mộc mạc, sáng rõ, gần với đời sống. Lại có lớp chữ Hán Việt gọn, trang trọng, có chiều sâu nếu dùng đúng chỗ. Nhưng nếu trộn lộn hai dòng ấy không khéo, hoặc mượn chữ lớn lao để nói chuyện rất bình thường, câu văn dễ thành tối nghĩa, thậm chí sai nghĩa.
Nói tới chữ Quấc-ngữ, ta thường hay kiếm một chỗ để gọi là “cái nôi”. Nhưng càng đọc lại dấu cũ, tôi càng thấy chuyện ấy không nên gói lại trong một địa danh đơn độc. Chữ Quấc-ngữ không phải một ngày mà thành, cũng không phải do riêng một người nghĩ ra rồi trao lại cho dân Việt. Nó là một cuộc gặp gỡ lâu dài giữa tiếng nói An Nam, nhu cầu truyền đạo của các giáo-sĩ phương Tây, và sự cộng tác âm thầm của nhiều người Việt trong buổi đầu thế kỷ XVII.
Một số tiếng xưa, tiếng lóng trước năm 1975, nhất là những chữ đã từng thông dụng trong thời Pháp thuộc, có nguồn gốc từ tiếng Pháp, tiếng Miên, tiếng Hán, rồi hòa với tiếng Việt của cả Nam, Trung, Bắc. Những chữ đó không chỉ dùng để gọi tên sự vật. Nó còn chở theo cái hay, cái đẹp, cái hài hước, cái mỉa mai, cái châm biếm, cái dặn dò, răn đe của một thời đã xa.
Người miền Nam mình có một cách gọi tên nghe rất ngộ. Không cần phân chia tôn ti, tầng lớp gì cao siêu, nhiều khi chỉ cần một con số thôi là đủ hình dung người đó thuộc “vai vế” nào trong cái xã hội bình dân ngày trước.
Ở đất Nam kỳ, muốn tìm một người được gọi là “anh Cả” coi bộ hơi khó. Vì con đầu lòng trong nhà thường không gọi là anh Cả, mà gọi là anh Hai. Vừa sinh ra đã nhảy thẳng lên số Hai, nghe thì lạ, nhưng riết rồi thành nếp. Bởi vậy, trong xóm mà nghe ai kêu “anh Hai ơi”, là biết ngay người đó có vai vế lớn trong nhà, hoặc ít nhất cũng được gọi bằng một cách rất thân tình.
“Nắng chang chang” không chỉ tả trời nắng gắt, mà còn gợi ra cái nóng rát mặt, đời sống phương Nam và cách tiếng Việt lưu giữ cảm giác rất thật của con người.
Mả Ngụy ở đâu trong Sài Gòn xưa, gắn với biến cố nào, và vì sao câu chuyện ấy vẫn còn được nhắc lại đến hôm nay? Một lát cắt lịch sử buồn giữa lòng thành phố.
Tìm hiểu nguồn gốc tên gọi Đa Kao ở Sài Gòn, từ tên gốc Đất Hộ đến cách phiên âm Dakao thời Pháp. Một lát cắt nhỏ nhưng rất thú vị của lịch sử Sài Gòn xưa.
Tìm hiểu cách gọi ngôi thứ ba của người miền Nam như ảnh, ẻm, chỉ, ổng, bả, cổ. Đây có phải là thiếu lễ phép hay là nét đặc trưng văn hóa ngôn ngữ vùng miền?
Tên Tỉnh – Tên Tỉnh Lỵ MIỀN TÂYAn-Giang – Long-XuyênAn-Xuyên – Quản-LongBa-Xuyên – Khánh-HưngBạc-Liêu – Bạc-LiêuChâu-Đốc – Châu-ĐốcChương-Thiện – Vị-ThanhĐịnh-Tường – Mỹ-ThoGò-Công – Gò-CôngKiên-Giang – Rạch-GiáKiên-Hòa – Trúc-GiangKiên-Phong – Cao-LãnhKiến-Tường – Mộc-HóaLong-An – Tân-AnPhong-Dinh – Cần-ThơSa-Đéc – Sa-ĐécVĩnh-Bình – Phú-VinhVĩnh-Long – Vĩnh-Long MIỀN ĐÔNGBiên-Hòa – Biên-HòaLong-Khánh – Xuân-LộcPhước-Long – Phước-BìnhPhước-Thành – Phước-VĩnhBình-Dương – Phú-CườngBình-Long – …
Quý vị thân mến,Ngày nay, khi nhắc đến ngôn ngữ và tiếng nói Nam Kỳ, chúng ta không thể không nhớ về một phần hồn quê, một nét văn hóa đặc trưng đã từng vang vọng khắp các con đường, xóm làng của miền Nam thân yêu. Tiếng nói ấy, với âm điệu mềm mại, …